Иштирокчиларга манфаатли бўлган семинар
Навоий вилоят суди ва Навоий вилоят маъмурий суди ташаббуси билан Навоий вилоят суди биносида вилоят тизимидаги ташкилот, корхона ва идоралари вакиллари иштирокида амалий семинар ўтказилди.
Семинар кун тартибига “Меҳнат қонунчилиги меъёрларини суд амалиётида қўллаш ва меҳнат низоларининг олдини олиш”, “Ўзбошимча қурилмалар ҳамда давлат эҳтиёжлари учун ер участкаларини олиб қўйиши муносабати билан фуқаролар ва юридик шахсларга етказилган зарарни қоплаш” ва “Ер участкасидан фойдаланиш ҳуқуқига доир” суд амалиётидан маърузалар тингланди.
Тадбирда маҳаллий давлат ҳокимияти, прокуратура, ички ишлар, божхона, солиқ органлари, тижорат банклари, кадастр идоралари вакиллари иштирок этишди.
2024 йил давомида маъмурий судларида жами 866 та оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низолар билан боғлиқ ишлар кўриб тамомланган, шундан ҳоким қарорини ҳақиқий эмас деб топиш ҳамда маҳаллий ҳокимлик мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 11,0 фоиз (95 та) ташкил қилган, ушбу ишларнинг 64 таси ёки 67,4 фоизи ҳоким қарорини ҳақиқий эмас деб топиш билан боғлиқ, 31 таси ёки 32,6 фоизи маҳаллий ҳокимлик мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақидаги ишларни ташкил этган.
Фуқаролик ишлари бўйича туманлараро судлари томонидан 2024 йил давомида меҳнат муносабатларига доир 1045 та фуқаролик иши кўрилган, ишлар сони 2023 йилга нисбатан 262 тага ёки 25,0 фоизга камайган. Ишларнинг 627 таси ёки 60 фоизи бўйича даъволар қаноатлантирилган.
Кўрилган ишларнинг 633 таси иш ҳақи ундириш, 183 таси ишга тиклаш, 66 таси ишга қабул қилишни ғайриқонуний равишда рад этганлик ҳолати, 28 таси меҳнат таътили бериш ва қолгани бошқа тоифадаги меҳнат низоларини ташкил этган.
Ишга тиклаш ҳақидаги даъволар бўйича кўрилган 183 та ишнинг 75 таси ёки 40,9 фоизи юзасидан иш берувчиларнинг буйруқлари ғайриқонуний топилган.
2024 йилда кўрилган ишга тиклаш ҳақидаги низоларнинг 18 таси тижорат банклари, 15 таси ички ишлар органлари, 15 таси соғлиқни сақлаш вазирлигига тегишли қуйи бўғин ташкилотлари, 10 таси мактабгача ва мактаб таълими ташкилотлари, қолганлари бошқа давлат идоралари ва хусусий тадбиркорлик субъектлари хиссасига тўғри келган.
Меҳнат низолари юзасидан иш берувчилардан ходимлар фойдасига 3 млрд. сўмдан ортиқ иш ҳақи ва унга тенглаштирилган тўловлар ҳамда қарийб 1.1 млрд сўм миқдорида маънавий зарар учун компенсация ундириш белгиланган.
Вилоят суди ташаббуси билан меҳнат жамоаларида ўтказилаётган учрашувларда ҳам иш берувчи ва ходимлар ўртасидаги келиб чиққаётган меҳнат низоларини кўришга доир суд амалиётларидан тегишли тушутиришлар бериб келинмоқда.
Иқтисодий ва фуқаролик ишлари бўйича судларда 2024 йилда маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, кадастр идораларининг даъволари бўйича кўрилган ишларнинг статистик таҳлиллари ҳақида маълумотлар берилиб, ўзбошимча қурилмалар ҳамда давлат эҳтиёжлари учун ер участкаларини олиб қўйиши муносабати билан фуқаролар ва юридик шахсларга етказилган зарарни қоплаш, ер участкасидан фойдаланиш ҳуқуқига доир суд амалиётидаги масалалар бўйича иштирок этганларга батафсил тушунтиришлар берилди.
Бундай семинарларни ўтказишдан кўзланган мақсад фуқаролар ва тадбиркорларнинг Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларида кафолатланган ҳуқуқларини суд орқали ҳимоя қилиш, қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузилишини олдини олиш, тарафлар ўртасидаги низоларни медиация тартиб-таомиллари асосида ҳал этиш ҳисобланади.
Касимов Ихтияр,
Навоий вилоят суди раисининг ўринбосари
Шукуров Анвар,
Навоий вилоят судининг судьяси