Оналик ҳуқуқининг қонуний кафолати таъминланди
2025 йил февраль ойининг 13 куни фуқаролик ишлари бўйича Хатирчи туман судининг биносида очиқ суд мажлиси бўлиб, унда даъвогар Ш.Қнинг жавобгар А.Р га нисбатан фарзандини ўз тарбиясига олиб бериш ҳақидаги даъвоси бўйича юритилган фуқаролик иши мазмунан кўриб чиқилди.
Аниқланишича тарафлар Ш.Қ ва А.Р 2015 йил 15 ноябрь куни Хатирчи туман ФҲДЁ бўлимида қонуний никоҳдан ўтиб турмуш қурган, турмушларидан икки нафар 06.10.2016 йилда туғилган А.А ва 12.01.2020 йилда туғилган Б.Б исмли фарзандлари бор.
Тарафлар ўзаро оилавий келишмовчиликлар сабабли 2024 йил июль ойидан бери бирга яшамасдан, уларнинг икки нафар вояга етмаган фарзандлари отасининг қарамоғида қолган.
Даъвогар Ш.Қ суддан икки нафар вояга етмаган фарзандларини ўзининг тарбиясига олиб беришни сўрамоқда.
Ўзбекистон Республикаси Оила Кодексининг 75-моддасига кўра, ота-оналик ҳуқуқи болалар манфаатларига зид тарзда амалга оширилиши мумкин эмас, болалар манфаатларини таъминлаш ота-она ғамхўрлигининг асосини ташкил қилиши лозим, ота-оналик ҳуқуқини амалга оширишда ота-она болаларининг жисмоний ва руҳий соғлиғига, ахлоқий камолотига зарар етказишга ҳақли эмас, болаларнинг таълим-тарбиясига тааллуқли барча масалалар болалар манфаатидан келиб чиққан ва уларнинг фикрини ҳисобга олган ҳолда ота-она томонидан ўзаро келишув асосида ҳал этилади, агар ота-она ўртасида келишмовчиликлар мавжуд бўлса, улар (улардан бири) бу келишмовчиликларни ҳал қилиш учун васийлик ва ҳомийлик органига ёки судга мурожаат қилишга ҳақлидир, ота-она алоҳида яшаганда болаларнинг қаерда яшаши ота-онанинг келишувига биноан белгиланади, ота-она ўртасида келишув бўлмаса, низо суд томонидан болалар манфаатларидан келиб чиқиб, уларнинг фикрини ҳисобга олган ҳолда ҳал этилади, бунда суд, боланинг ота-онадан, ака-ука, опа-сингилларидан қайси бирига боғланиб қолганлигини, боланинг ёшини, ота-онасининг ахлоқий ва бошқа шахсий фазилатларини, ота-онанинг ҳар бири билан бола ўртасидаги муносабатларни, болани тарбиялаш ва унинг камолоти учун шарт-шароитлар (ота-онасининг машғулот тури, иш тартиби, моддий ҳамда оилавий аҳволи ва бошқалар) яратиш имкониятини ҳисобга олади.
Иш ҳужжатларида мавжуд Хатирчи туман Болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш шўъбасининг 2025 йил 06 февраль кунидаги №07-05/01-07-08/11-сонли хулосасида, вояга етмаган 06.10.2016 йилда туғилган А.А ва 12.01.2020 йилда туғилган Б.Бни онаси Ш.Қнинг тарбиясига олиб бериш мақсадга мувофиқ деб ҳисобланган.
Ўзбекистон Республикаси Оила Кодексининг 73-моддага кўра, ота-она ўз болаларини тарбиялаш ҳуқуқига эга ва тарбиялаши шарт.
Ота-она ўз болаларининг тарбияси ва камолоти учун жавобгардир. Улар ўз болаларининг соғлиғи, жисмоний, руҳий, маънавий ва ахлоқий камолоти ҳақида ғамхўрлик қилишлари шарт.
Ўзбекистон Республикаси Оила Кодексининг 75-моддасига кўра, низо суд томонидан болалар манфаатларидан келиб чиқиб ҳал этилади.
Судда аниқланган ҳолатларга кўра даъвогар ўзининг тарбиясига олиб беришни сўраётган фарзандлари А.А бола бўлиб, унга онасининг тарбияси ва парвариши зарурлиги, Б.Б ҳали ёш бўлиб онасининг қарови ва ғамхўрлиги кераклиги, шунингдек даъвогар Ш.Қ оналик ҳуқуқидан маҳрум этилмагани, унинг фарзандари билан она-бола муносабатлари узилмаганлиги маълум бўлди.
“Болалар тарбияси билан боғлиқ бўлган низоларни ҳал қилишда судлар томонидан қонунларни қўллаш амалиёти тўғрисида”ги 1998 йил 11 сентябрь кунидаги 23-сонли Олий суд Пленуми қарорининг 3-бандида кўрсатилишича суд бошқа-бошқа турадиган ота-оналар ўртасида бўлган уларнинг қайси бири билан қайси боласи яшаш учун қолиши тўғрисидаги низоларни ҳал этишда Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 71-моддасида белгиланган ота ва онанинг ҳуқуқ ва мажбуриятларининг тенглигига асосланган ҳолда, вояга етмаган болаларнинг манфаатларига ва хоҳишларига мос келадиган ҳал қилув қарори чиқариши лозим. Бунда суд ота-онадан бирининг моддий-маиший аҳволи устунлигининг ўзи болани унга олиб бериш учун асос бўла оладиган шарт ҳисобланмаслигини назарга олган ҳолда, боланинг ота-онадан, ака-ука, опа-сингилларидан қайси бирига боғланиб қолганлигини, ота-онадан қайси бири болаларига нисбатан кўпроқ ғамхўрлик ва эътибор кўрсатаётганлигини, болаларнинг ёшини ва ота-онадан қайси бирига кўнгил қўйганлигини, ота-онанинг ахлоқий ва бошқа шахсий фазилатларини, ота-онанинг ҳар бири билан бола ўртасидаги муносабатларни, болани тарбиялаш ва унинг камолоти учун шарт-шароитлар (ота-онасининг маълумот тури, иш тартиби, моддий ҳамда оилавий аҳволи ва бошқалар) яратиш имкониятини эътиборга олади.
Суд юқорида қайд қилинган қонун талаблари ва иш ҳолатларидан келиб чиқиб, даъвогарнинг даъвоси асосли эканлиги боис, 06.10.2016 йилда туғилган А.А ва 12.01.2020 йилда туғилган Б.Б ҳали ёшлиги, А.Анинг қиз бола экани, уларга онасининг тарбияси ва ғамхўрлиги муҳим эканлиги, даъвогарнинг фарзандларини тарбиялаш ҳуқуққа эга эканлигини эътиборга олиб, шунингдек вояга етмаган болаларнинг манфаатидан келиб чиққан ҳолда, даъвогарнинг даъвосини қаноатлантиришни, 06.10.2016 йилда туғилган А.А ва 12.01.2020 йилда туғилган Б.Бни жавобгар А.Рдан даъвогар Ш.Қнинг тарбиясига олиб беришни, вояга етмаган А.А ва Б.Бнинг яшаш манзили Хатирчи туман “Кўксарой” МФЙ Чоштепа қишлоғи онаси Ш.Қ яшаб турган уй-жой манзили бўйича белгилашни лозим топди.
Бир сўз билан айтганда суд қарорига асосан оналик ҳуқуқи кафолати таъминланди.
Аллаев Абдулло Садуллоевич,
Навоий вилоят суди раиси
Бабакулов Баходир,
Фуқаролик ишлари бўйича Хатирчи туман суди раиси